اشخاص حقوقى و حقيقى و نحوه اقامه دعوا
اداره آموزش هاى مردمى معاونت آموزش قوه قضائيه

اشاره: اشخاص حقوقى مانند شركت هاى تجارى يا مؤسسات دولتى و ‎/‎/‎/ همچون اشخاص حقيقى يعنى انسان ها موضوع حق و تكليف قرار مى گيرند و به اصطلاح داراى شخصيت حقوقى اند و اصولاً شخصيت حقوقى آنها مستقل از شخصيت حقوقى افراد تشكيل دهنده آنها مى باشد. براى مثال شركت ‎/‎/‎/ سهامى عام داراى شخصيتى مستقل از افراد مؤسس شركت و يا سهامداران شركت و داراى كليه حقوق و تكاليفى است كه قانون براى انسانها قائل مى شود. مگر حقوق و وظايفى كه ذاتاً مربوط به انسان هاست. مانند پدر شدن يا انتخاب همسر و ‎/‎/‎/.تصميمات اشخاص حقوقى به وسيله مقاماتى كه به موجب قانون يا اساسنامه صلاحيت اتخاذ تصميم دارند گرفته مى شود. براى نمونه در شركت هاى سهامى عام مدير عامل شركت در حدود اختياراتى كه هيأت مديره در حدود اساسنامه به او مى دهد نماينده شركت محسوب شده و از طرف شركت حق امضا دارد.

دنباله مطلب ودرج نظر در ادامه

فرض كنيم كه يك شركت طرف دعوى قرار مى گيرد يا اين كه مى خواهد عليه ديگرى طرح دعوى كند. چه مقامى از سوى شركت پاسخگو است مگر نه اين است كه تصميمات شركت توسط افراد حقيقى و انسانها گرفته مى شود. اين افراد چه كسانى هستند
چنانچه در يك دعوى حقوقى (مانند مطالبه وجه، الزام به تنظيم سند، جبران ضرر و زيان و ‎/‎/‎/) خواهان يا خوانده دعوى شخص حقوقى باشد در دادخواست نام و اقامتگاه شخص حقوقى نوشته مى شود. لذا اگر هنگام اقامه دعوى شخص حقوقى طرف دعوى قرار گيرد و به اصطلاح خوانده باشد، خواهان صرفاً نام شركت يا مؤسسه دولتى و نشانى آن را در ستون خوانده ذكر مى كند و نيازى به معرفى مدير عامل يا نماينده شخص حقوقى از سوى خواهان نيست.
اما اگر خواهان دعوى شخص حقوقى باشد اين اقدام بايد توسط شخصى كه به موجب قانون يا اساسنامه مؤسسه و شركت اجازه اقامه دعوى از سوى شخص حقوقى را دارد صورت پذيرد. براى مثال اگر در اساسنامه شركت اين مسئوليت برعهده مديرعامل باشد، مدير عامل شركت به نمايندگى از سوى شركت مبادرت به طرح دعوى خواهد كرد.
لذا در اين حالت مدير عامل به نمايندگى از شركت طرح دعوى كرده و بايد مدرك و دليلى كه نشانگر سمت نمايندگى و مدير عاملى او باشد پيوست دادخواست كند.
اگر دليل نمايندگى از سوى مديرعامل پيوست دادخواست نشود و مديرعامل بدون ارائه اين مدرك اقامه دعوى كند چه خواهد شد
در اين حالت از سوى دفتر دادگاه دادخواست رد مى شود.
چنانچه پس از طرح دعوى از سوى شركت، مدير عامل از سمت خود بركنار شود يا فوت كند در اين حالت چه وضعيتى پيش خواهد آمد
پس از طرح دعوى اگر مدير عامل فوت كند يا از سمت خود بركنار شود، دادگاه رسيدگى را تا معرفى جانشين او موقتاً متوقف خواهد كرد و پس از تعيين جانشين جريان محاكمه ادامه پيدا مى كند.
آيا مدير عامل مى تواند براى اقامه دعوى از وكيل استفاده كند
بله ولى بايد در نظر داشت كه وكيل هنگامى قادر به طرح دعوى است كه مدير عامل برابر اساسنامه شركت اجازه طرح دعوى را داشته باشد و دليل و مدركى كه سمت مدير عامل و اجازه او را براى اقامه دعوى ثابت مى كند ضميمه دادخواست كند.
شركت براى اقامه شكايت كيفرى چگونه اقدام مى كند
در اين حالت نيز مدير عامل شركت يا هر شخصى كه در اساسنامه اجازه طرح شكايت به او داده شده اجازه اقامه شكايت دارد.
اگر شخصى كه از سوى شركت شكايت كيفرى طرح مى كند فاقد سمت و اختيار باشد چه خواهد شد
در جرايم قابل گذشت مانند تصرف عدوانى، دادسرا يا دادگاه بدون درخواست فرد ذينفع اجازه رسيدگى و تعقيب ندارد پس در جرايم قابل گذشت مقامى كه از سوى شركت طرح شكايت مى كند بايد مدرك و دليل مديريت خود را ضميمه شكايت كند و اگر سمت او براى قاضى احراز نشود به آن شكايت ترتيب اثر داده نمى شود ولى در جرايم غير قابل گذشت مانند سرقت و كلاهبردارى چون جنبه عمومى اين جرايم از جنبه خصوصى آنها مهمتر است مقام قضايى به محض اطلاع از وقوع چنين جرايمى مكلف به تعقيب و رسيدگى است حتى اگر اعلام كننده شكايت فاقد سمت باشد.
البته بايد توجه داشت كه در اين حالت چنانچه اعلام كننده شكايت از سوى شركت فاقد سمت باشد نمى تواند ضرر و زيان ناشى از جرم را مطالبه كند و دادگاه فقط به درخواست شخصى كه قانوناً صلاحيت طرح شكايت از شركت را دارد رسيدگى مى كند.
چنانچه شركتى به حكم دادگاه محكوم به پرداخت خسارت و جبران ضرر و زيان به ديگرى شود مدير عامل شركت تا چه اندازه مسئوليت پرداخت دارد
اصولاً مدير عامل شركت نماينده شركت است و در سمت نمايندگى در صورتى كه طبق قانون در اساسنامه رفتار كرده باشد شخصاً مسئوليتى ندارد. همان طور كه در ابتدا گفته شد شركت داراى شخصيت حقوقى مستقل مى باشد و تنها براى اعمال حقوق خود و انجام تكاليف خود از انسان ها كمك مى گيرد.
بنابراين مديرعامل شركت در اين فرض مسئوليتى نداشته و حكم دادگاه عليه اموال شركت اجرا مى شود.
در فرض بالا سهامداران تا چه اندازه مسئوليت پرداخت خسارت را دارند
در مورد شركتهاى تجارتى اين موضوع بستگى به نوع شركت دارد ولى در هر حال مسئوليت اصلى برعهده شركت مى باشد و از اموال شركت برداشت مى شود اگر اموال شركت تكافوى جبران خسارت را نكرد بسته به نوع شركت سهامداران مسئوليت دارند.
براى مثال در شركت سهامى عام مسئوليت صاحبان سهام به مبلغ اسمى سهام آنان است و يا در شركت با مسئوليت محدود هر يك از سهامداران به ميزان آورده در شركت است و يا در شركت هاى تضامنى اگر دارايى شركت براى پرداخت بدهى كافى نباشد هر يك از شركا مسئول پرداخت تمام بدهى شركت خواهند بود.
در صورتى كه مدير عامل شركت مبادرت به صدور چك كند آيا مسئول پرداخت آن نيست
برابر ماده ۱۹ قانون صدور چك در صورتى كه چك به وكالت يا نمايندگى از طرف صاحب حساب صادر شده باشد صادر كننده چك و صاحب حساب متضامناً مسئول پرداخت وجه چك هستند و امضا كننده چك داراى مسئوليت كيفرى هم است مگر آن كه ثابت كند عدم پرداخت وجه چك مستند به عمل صاحب حساب يا مديرعامل بعد از او بوده است كه در اين حالت كسى كه سبب عدم پرداخت چك شده از نظر كيفرى مسئول است.
البته در اين خصوص بين حقوقدانان اختلاف نظر هم وجود دارد عده اى معتقدند كه اگر مديرعامل با داشتن اختيار، اقدام به صدور چك كند شركت مديون چك مى باشد و مديرعامل از حيث حقوقى مسئوليتى ندارد. (نظريه شماره ۷‎/۹۴۸۵ 17۱۳۸۱‎/۱۰‎/ اداره حقوقى قوه قضائيه)

برداشت مقالات فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است.Copyright © سایت حقوقی دادخواهی
تمامی حقوق محفوظ است.

گرد اوری باب افارس