حقوق كارمندان در ادارات دولتي - سلامت جسم و روان
قابل توجه دستگاههاي نظارتي كشور
حسن ذاكريان - كارشناس حقوقي 
در اين مجال مختصر نمي شود از همه چيز و همه جا سخن گفت ولي مي شود بنابر ما قل و دل اشاراتي داشت تا مورد توجه كساني باشد كه قصد دارند با مديريت عالمانه خويش كشور و دستگاهاي دولتي را به سامان برسانند و اصلاح نمايند.

خيلي كوتاه بايد به اصل چهل قانون اساسي كه مقرر داشته است هيچ صاحب حقي نبايد براي اعمال حق خود به حقوق ديگران تعدي نمايد اشاره اي داشته باشم. هنوز در نظام اداري ما ابتدا كساني كه به پست و سمت هاي مهم مي رسند و از مزاياي بالايي برخوردار مي شوند و البته خود با هزار جور توجيه و دلايل غير منطقي و با ترفند هاي خود ساخته و حرفه اي به حقوق ديگر كارمندان توجه اي نمي كنند
و حتي با تهديد و توهين و توبيخ هاي نابجا شرايط عصبانيت و تضعيف و تخريب يك كارمند را فراهم مي كند نيز سخن گفت بايد به فقدان تخصص بسياري از مديران كه با هزار روش ويژه به مدارك علمي من غير حق بدون درس و تلاش با ترفند هاي خاصب دست آورده اند نيز اشاره اي نمود بايد به تبعيض ها ي ناروا كه درد دل همه و بسياري از از اشخاص در همه دستگاهاي دولتي نيز است سخن گفت
من نمي دانم دستگاههاي نظارتي مدعي اصلاح چه چيز و كدام كارمند را مي خواهند مجازات نمايند هميشه دانه درشت هابقول برخي ها در خفا نام و عنوان شان ميماند و تنها كساني مجازات مي شوند كه به هيچ كسي و هيچ جايي دست رسي ندارند .دستگاهاي نظارتي غالبا در طول اين سالها نشان داده اند هيچ نكرده اند و تا از خود شروع ننمايند
نمي تواند كاري بكنند بايد ابتدا در درون خودشان تغييراتي ايجاد گردد . البته وقتي به پاي سخنان و برنامه هاي بسياري از مسئولين مي نشيني خيلي زيبا مي گويند و مدعي هستند ولي نمي دانم چرا اين همه برنامه و حرف و عمل و با همه آن حقوق و مزايا نتيجه نمي دهد شايد بقول آن مثل معروف :آن كه بامش بيش برفش بيشتر .......تو خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل...........؟!
بله من ترجيح مي دهم با نقد صريح و شديد همه كساني را كه در ابتداي طرح و برنامه اصلاح امور اداري در كشور هستند و به خود عنوان بزرگ و مهم مسئولين دستگاههاي نظارتي را مي دهند ياد آوري نمايم خوب به حقوق كارمندان توجه بكنند تا بتوانند گوش متخلفين را بگيرند و از بيخ ببرند بد نيست با تدقيق در اين سخنان مختصر و پيشنهاد هاي منصفانه و عالمانه و دلسوزانه نيز راه را براي خود هموار تر نمايند هر چند سخن ما از ره دلسوزي براي ملت و نظام است ولي تا كنون هيچ كسي نيامده است از امثال ما بهرها ببرد شايد خود را خيلي فراتر و برتر دانسته اندو مي دانند.
۱- من به چيز هايي اشاره مي كنم كه خيلي ضرورت دارد تا مورد توجه همه و دولت بطور خاص قرار گيرد تا بتدريج منافع ملي براي همه فراهم باشد . هميشه سخن از كار و كارگر شده است و كارگران به بهانه هايي مختلف در هر سال روز و زماني خاص را دارند تا حرفهاي دلشان را بزنند نقد بكنند بنويسند اعتراض نمايند فرياد بزنند آري اين هم مطابق با قانون است هر چند هنوز در كشور ما وضعيت برخي از كارگران از حيث مادي و معنوي بسامان نيست و رنج ها و درد سرها و سختي هايي بسيار دارند ليكن همان طور كه اشاره نمودم كارگران دارند مي كوشند تا به حقوق حقه خود دست يابند اما در خصوص كارمندان اين موضوع از چند جهت بايد مورد بررسي قرار گيرد .
۲- بله تكريم ارباب رجوع مهم است يك حق است اما نبايد كارمند را تا حدي مورد سوال و تحت فشار قرار داد كه نوعي ظلم مضاعف باشد و فرا تر از آن ميزاني باشد كه جزو وظايف قانوني و قراردادي يك كارمند متعهد است .يك كارمند با تعهد و تخصص داردفعاليت مي كند ولي هيچ كس نبايد هر گونه حقي كه دارد به نوعي با ظلم و اجحاف نمودن به حقوق ديگري حق خود را برتر لازم تر ضروري تر تلقي نمايد و انتظار غير منطقي اين باشد كه كارمند بايد تمكين نمايد و تسليم باشد .اگر با اصل ۴۰ قانون اساسي توجه شود مقرر داشته است :هيچ كس نمي تواند اعمال حق خويش را وسيله اضرار به غير يا تجاوز به منافع عمومي قرار دهد. حال با اين صراحت قانوني چه مرجعي اين حق را براي خودش متصور مي بيند تا با اعمال فشار بر يك كارمند يا كارمنداني خود را مستحق نشان دهد و غلبه اي بر ديگري بيايد و حقوق ديگران را ناديده بگيرد .
۳- غرض از اين اشارات و مقدمات طولاني طرح زمينه اي ضروري است كه مورد توجه ويژه دولت قرار گيرد يك كارمند بايد داراي آمادگي لازم جسمي و روحي و رواني بالايي باشد تا با بهترين فرم و حالت در ارائه خدمات به ملت اقدام نمايد .وقتي يك كارمند نگران باشد ترس داشته باشد در حالت متزلزلي قرار داشته باشد نمي تواند براحتي كاري بكند و اثر گذار باشد .جامعه يعني مجموعه اي از انسان ها كه با هم تبادل و همراهي و همكاري مستمر دارند و نياز هاي هم را برآورده مي كنند . هيچ شغلي و صنفي بر شغل و يا صنفي ديگر ارجحيت ندارد و در يك يك اداره نيز هيچ كسي بر كسي ديگر برتري ندارد و حتي كسي هم كه به عنوان يك مدير و يا رياست سيستمي را عهده دارد نمي تواند نظر و ديدگاه خود را بر ديگران يعني بر كارمندان تحميل نمايد البته مديران دستگاههاي دولتي اين قدرت و اختيارات قانوني را دارند تا براي انجام بهتر يك كاري نظري را با مشاوره گرفتن از كارشناسان متخصص برگزينند و اقدام نمايند اما با همه اين احوال خطا بودن و اشتباه بودن نظر يك مدير مسئوليت پيامد هاي منفي اش با خودش خواهد بود اما در نحوه برخورد و رد ديد يك كارشناس و رفتار درست يك مدير بايد حقوق معنوي كارمند را رعايت نمايد و از تضعيف و منفي گرايي نسبت به يك نيرو بايد پرهيز گردد.
۴- تغذيه مناسب كارمندان ضرورتي انكار ناپذير است. كار مندان ازحيث جسمي وروحي رواني بايداماده باشند تا بهتر فعاليت كنند. اين نكته چيزي است كه در بسياري از ادارات دولتي ناديده گرفته مي شود هر چند انتقاد ها و اعتراض هاي متعددي صورت گرفته است اما هنوز هم نتيجه اي نداشته است .در اين سالها هنوز بحث صرفه جويي و درست مصرف كردن بخوبي تجزيه و تحليل نشده است و همين موضوع نوعي وسيله و روشي شده است براي اعمال فشار بيشتر بر بندنه برخي از دستگاهها و كارمندان دولتي نكته اي كه بايد بيشتر از گذشته و هميشه مورد توجهدولت و حتي مجلس باشد تا براي احياي حقوق بصورت قانوني براي كارمندان دولت همت نمايند .البته تخلف ها و معايب و كم كارهاي هر كامندي موضوعي جداست كه مي تواند مورد بررسي قرار گيرد ولي بايد به سلامت جسم و روان كارمندان نيز توجه جدي شود .كارمنداني كه صبحانه نخورند ناهار نخورند عصرانه نخورند و ما توقع داشته باشيم هميشه سرحال و قوي در كار خويش موفق و پيروز باشند غير منطقي است هزينه هاي صبحانه و ناهار چيزي است كه ميتواند مورد بررسي مالي و قانوني قرار گيرد و چرا در برخي از همين دستگاههاي دولتي و براي برخي از اشخاص كارمند و يا مديران امتيازات و شرايط فراهم باشد براي صبحانه و ناهار و عصرانه و شام و هزار نوع ديگر ولي براي برخي ديگر از دستگاهها و كارمندان اين نوع امكانات مقرر نباشد؟
چند پيشنهاد:
۱- راه هرگونه تبعيض مادي و معنوي بسته شود يعني با ملاك و معيارهاي مقرر شده بشودبه همه توجه نمود تشويق و يا تنبيه كرد
۲- بازسازي و شايد پاكسازي درون دستگاههاي نظارتي و بكارگيري نيروهايي كه هم داراي تخصص اند و داراي تعهد مي باشند بدون دخالت هرگونه سفارش و توصيه در انتخاب و انتصاب ميران دستگاههاي دولتي........
۳- ابتداي كار بايد احياي حقوق برابر براي همه كاركنان در همه دستگاهها فراهم باشد مثل برنامه و بحث تدوين نظام پرداخت هماهنگ حقوق نشود كه فقط در حد حرف ماند و هيچ نشد هنوز هم اشخاصي با يك مدرك مشابه در دو دستگاه دولتي متفاوت حقوق ومزاياي نابرابر مي گيرند اين يعني نقص عيب كه آزار دهنده ات و مي توان عامل وسوه كننده براي تخلف ها باشد
۴- مديريت در دستگاهها بايد از روي بررسي وضعيت مادي ومعنوي يك كارمند معمول گردد مديري كه خودعلم ندارد تخصص ندارد و تعهد او نيز جاي ترديد است چگونه مي تواند مديري آشنا به درد باشد تا بتواند در مديريتش موفق عمل نمايد.
۵- در تمام دستگاههاي دولتي بايد امكانات و اسباب كافي برابر موجود باشد وقتي محيط كار يك محيط نامناسب باشد وقتي از در و ديوار يك دستگاه دولتي غم و اندوه ببارد وقتي هيچگونه شرايط روحي و رواني و زيبايي و ايجاد انگيزه نباشد چه انتظاريمي توان از كارمند داشت تا خوب كار كند نتيجه خوب بگيرد؟
در هر حال ما آرزو داريم همه مسئولين نظام موجود در خصوص رفع اين نقيصه همت نمايند و حقوق مفقوده و ناديده گرفته شده كارمندان را مورد عنايت ويژه قرار دهند .
حسن ذاكريان
كارشناس ارشد حقوق خصوصي

گرد آوری بابا فارس
behdadboy@yahoo.co